Lễ cấp sắc người Dao đỏ ở Lào Cai
Lượt xem: 10831
Người Dao ở Lào Cai có ba ngành chính đó là Dao đỏ, Dao tuyển và Dao họ, cư trú ở hầu hết các huyện trong toàn tỉnh, mỗi ngành có sắc thái văn hóa riêng, đa dạng và độc đáo. Lễ cấp sắc có nhiều bậc, bậc đầu 3 đèn với 36 binh mã, bậc hai 7 đèn với 72 binh mã và bậc cao nhất là 12 đèn với 120 binh mã. Đến với Ngày hội Văn hóa, Thể thao và Du lịch các dân tộc vùng Tây Bắc mở rộng lần thứ XIII, du khách được xem trích đoạn Lễ cấp sắc 7 đèn của người Dao đỏ xã Phú Nhuận, huyện Bảo Thắng, tỉnh Lào Cai.

 

Nghi lễ cấp sắc của dân tộc Dao đỏ Lào Cai trình diễn tại khuôn viên Trại Văn hóa các dân tộc tỉnh Lào Cai.

Theo đó, những lễ nghi theo chu kỳ đời người như sinh đẻ, cấp sắc, cưới xin, ma chay là một trong những biểu hiện cụ thể vừa mang tính xã hội vừa mang tỉnh tôn giáo. Đó là những giá trị văn hóa điển hình phản ánh về cái mốc đáng nhớ nhất trong đời người mà bất kỳ người đàn ông Dao nào cũng phải trải qua.

Lễ cấp sắc được cho là một trong những nghi lễ quan trọng nhất cuộc đời của người đàn ông trong cộng đồng người Dao. Cấp sắc để đánh giá sự trưởng thành, cấp sắc để làm thầy cúng giúp người khác, để thực hiện những việc hệ trọng trong cuộc đời. Đặc biệt việc cấp sắc cho người đàn ông còn là một thông điệp quan trọng mang ý nghĩa tín ngưỡng sâu sắc, đó là khi về thế giới bên kia linh hồn của họ mới đến được với tổ tiên, mới giuos đỡ con cháu nhiều việc lành.

Thành phần tham gia buổi lễ cấp sắc gồm có: Người đàn ông được cấp sắc (có cả vợ nếu đã xây dựng gia đình); các thầy cấp sắc (Thầy Tam nguyên và thầy Tam thanh hay còn gọi là thầy bên sư và thầy bên đạo để truyền dậy cho người được cấp sắc văn võ song toàn); các đệ tử “đồ đạy” để phụ giúp cho các thầy chính và hướng dẫn cụ thể từng việc cho người được cấp sắc. Ngoài ra còn có người thân trong gia đình và bà con hàng xóm tới dự.

Việc bài trí, sắp đặt trong lễ cấp sắc vừa là trong trí cũng đồng thời nhằm đạt được những giá trị tín ngưỡng đề ra. Bên trong nhà, ngoài bàn thờ bàn vương (thần nhà) các thầy lập một đàn chay, đây là vị trí của các vị thần thánh được mời về ngự, chứng kiến, giúp đỡ cho việc cấp sắc suốt từ đầu đến cuối. Các vị trí cơ bản gồm vị trí của các thần trên trời, các thần trên không trung, thần trên mặt đất, thần dưới âm phủ và hệ thống các vị thần nhà.

Xung quanh chay đàn là các bức tranh thờ được treo vừa để trang trí, cũng như vừa là sự hiện diện của các vị thánh thần: Ngọc Hoàng, Nam Tào, Bắc Đẩu, thần sấm, thần mưa, thần nông, bà mụ, thần nước, thần đất,… Ngoài sân trước cửa nhà chính là một tòa tháp, chậu hương trầm, theo quan niệm của người Dao đây là nơi tạm dừng chân của các vị thần khi được mời về trước khi ngự trên đàn cấp sắc. Bên ngoài là biểu tượng của 3 cây nêu có treo dải giấy viết những nội dung, những bức thông điệp lý do làm cấp sắc, bức điệp âm dương…

Lễ cấp sắc được bắt đầu bằng tiếng trống, tiếng chuông, tiếng khèn vang lên rộn rã, các thầy cúng, đệ tử, người được cấp sắc cùng nhảy múa theo tiếng nhạc thể hiện niềm vui khi được đón các thần về dự đàn chay chứng kiến và trợ giúp việc cấp sắc. Đầu tiên là lễ dâng hương, trình thư ý (lý do làm lễ và mời thần), tiếp theo là lễ tẩy chay, tẩy uế, xức nước thơm, khai đàn, với ý nghĩa từ giờ phút này đàn chay trở nên linh thiêng bởi đã có thành thần, ông bà tổ tiên, thần linh về ngự giám. Mọi nghi lễ trước chay đàn đều hết sức thiêng liêng với mục tiêu cuối cùng là các thầy cúng chuyển thông điệp, mong muốn của mình nhờ các vị thần thánh ban sức mạnh để cấp sắc, tăng phép, tăng sức mạnh vô hình cho người được cấp sắc, đánh giá sự trưởng thành của đứa trẻ ở gốc độ tâm linh. Tiếp theo là lễ khai quang tại đàn chay, với ý nghĩa dẫn dắt người được cấp sắc đi vào con đường học hành để nâng cao sự hiểu biết… Sau đó là lễ Thượng quang (lễ tế trời) nhằm cảm ơn và cầu mong các vị thần thánh phù hộ cho gia đình gia chủ và nguwoif được cấp sắc mọi điều tốt lành. Lễ còn có ý nghĩa là đón ánh sáng thiêng liêng tỏa ra từ vị vua có quyền uy tối cao ở trên trời là Ngọc Hoàng thượng đế. Bởi vậy, lễ Thượng quang được làm ở ngoài trời vào lúc rạng sáng. Kết thúc phần lễ, thầy cả “Tau cỏng” cầm tù và giương lên trời cao thổi liên tục những hồi dài. Tiếng tù và cất lên vang vọng khắp bản làng, khắp núi rừng trong đêm thanh vắng làm cho các nghi lễ càng trở lên thiêng liêng huyền bí.

Sau tiếng tù và vang lên là sự tượng trưng đứa trẻ cấp sắc vừa được sinh ra trong trời đất, nhiều thú dữ rình rập, vì vậy việc bảo vệ đứa trẻ trống lại thú dữ trong cõi thần linh là hết sức quan trọng. Ở đây các thầy bên sư giáo cùng các để tử nhảy múa diễn tả cuộc đánh đuổi thú dữ, còn các thầy bên đạo giáo đọc sách cầu bình an. Thầy cúng và để tử nhảy múa tế lễ, trong lễ Thượng quang chính là nét độc đáo mang tính chất nguyên bản của lễ cấp sắc của tộc người dao cổ xưa tới nay.

Lệ Hằng (sưu tầm và biên soạn)
  • PS DU LỊCH VỚI XÂY DỰNG NTM
  • PS 02 năm xây dựng thôn kiểu mẫu, thôn nông thôn mới
  • Xã Lương Sơn (Bảo Yên) đạt chuẩn Nông thôn mới
  • PS Tụt tiêu chí NTM
  • PS Phát triển kinh tế xây dựng NTM
  • Cốc Lầu phát triển kinh tế xây dựng Nông thôn mới
  • PS Cán bộ lãnh đạo giúp xã nông thôn mới
  • PS Thôn kiểu mẫu, thôn nông thôn mới
1 
Thống kê truy cập
  • Đang online: 325
  • Hôm nay: 36,296
  • Trong tuần: 344,995
  • Tất cả: 66,877,287
Đăng nhập